على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

134

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اخضيضار ( exziz r ) م . ع اخضوضر الزرع اخضيضارا : سبز گرديد آن كشت . اخضيضاع ( exziz ' ) م . ع اخضوضع اخضيضاعا : فروتنى كرد . اخضيضال ( exziz l ) م . ع . اخضوضل اخضيضالا : تر شد به آب . اخضيلال ( exzil l ) م . ع اخضال اخضيضالا : طراوت‌ناك شد . و اخضال الشجر : بسيار شاخ و برگ شد آن درخت و كذلك اخضال الشجر . اخطاء ( ext ' ) م . ع . چون مهموز باشد يق اخطا اخطاء و خاطئة : خطا كرد . و اخطيت يعنى خطا كردم من - لغتى است ضعيف . و اخطا نوئك : خطا كرد طالع تو - براى كسى گويند كه حاجتى طلب كند و به آن نرسد . و اخطاه : منسوب كرد او را بخطا . و اخطا فى دينه : به راه خطا رفت با قصد و يا بدون قصد . و چون واوى بود يق اخطيته اى حملته على ان يخطو يعنى واداشتم او را بر گام زدن . اخطاب ( axt b ) ع . ج خطب ( xetb ) . اخطاب ( ext b ) م . ع . اخطب الحنظل اخطابا : زرد شد آن حنظل و خطهاى سبز در آن بهم رسيد . و اخطيك الصيد : نزديك شد به تو آن شكار . اخطار ( axt r ) م . ع . خطر ( xetr ) . اخطار ( ext r ) م . ع . اخطر اخطارا : خود را گرو گردانيد براى حبيب پس برآمد براى جنگ با وى . و اخطر المال : مال را بگرو در ميان نهاد . و اخطر فلان فلانا : هم‌قدر و هم‌منزلت فلان گرديد به همان . و اخطره الله : ياد دهانيد خدا او را بعد فراموشى و بلند قدر و منزلت گردانيد . و اخطر لى و اخطرت له : باهم گرو بستيم . اخطار ( ext r ) ا . پ - مأخوذ از تازى - اعلان . و مذاكره . و يادآورى پس از فراموشى و بخاطرآورى . اخطاط ( axt t ) ع . ج خط ( xatt ) . اخطاط ( ext t ) م . ع . اخط وجهه اخطاطا : خطدار گشت روى او . و اخط الغلام : عذار برآورد آن كودك . و اخط الخطة : از آن خود گردانيد آن خطه را و نشان خود كرد . اخطاف ( ext f ) ا . ع . باريكى شكم . اخطاف ( ext f ) م . ع . اخطف الرمية : خطا كرد تير آن نشانه را . اخطال ( ext l ) م . ع . اخطل فى كلامه اخطالا : فحش گفت . اخطب ( axtab ) ص . ع . تيرهء مايل بسرخى و زرد دى . و تيرهء مايل بسبزى . ج : خطب ( xotb ) و خطبان ( xotb n ) . و ا . مرغ اخيل كه نشانه‌هاى سرخ و سبز و سپيد دارد . و ركاك . و چرغ . و خر سبز . و خرى كه بر پشت آن خط سياه باشد . و حنظلى كه در وى خطهاى سياه پديد آمده باشد . ج خطبان ( xotb n ) و ( xetb n ) . اخطبان ( axtab n ) ا . ع . نام مرغى . اخطف ( axtaf ) ص . ع . رجل اخطف الحشا : مرد باريك شكم . اخطل ( axtal ) ص . ع . آويزان گوش . و احمق و پرگو . اخطل ( axtal ) ا خ . ع . نام چند نفر شاعر . و ابو الاخطل : اسب و استر . اخطم ( axtam ) ص . ع سياه . و دراز بينى . اخطياط ( exti t ) م . ع . گام زدن و قدم نهادن . اخطاء ( ext ' ) م . ع . چون واوى بود يق اخطاه الله اخطاء : ستبر و درشت گردانيد او را خداى . و چون واوى بود يق اخطى اخطاء : فربه شد . و فربه گردانيد . اخف ( axaff ) ص . ع . سبك‌تر و كم وزن‌تر . اخفا ( exf ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نهانى و نهان‌شدگى و پوشيدگى . و پنهان . و علم اخفا : علمى كه بدان شخص خود را غير مرئى مىسازد . و اخفا كردن ف م . : پنهان كردن . اخفاء ( exf ' ) م . ع . اخفا اخفاء : نهان و پوشيده گرديد . و اخفاه : پوشيده و نهان كرد او را . اخفاء ( axeff ' ) ج . خفيف ( xafif ) . اخفات ( exf t ) م . ع . اخفت الناقة اخفاتا : بچه زاد آن ماده شتر به روزى كه گشن يافته بود يعنى مدت آبستنى آن بدون كم و زياد يك سال تمام گرديد . اخفاد ( exf d ) م . ع . اخفدت الناقة اخفادا : آبستنى نمود آن ماده شتر بدون آنكه آبستن باشد . و نيز بچهء ناقص انداخت . اخفار ( exf r ) م . ع . اخفره اخفارا : شكست پيمان را . و غدر كرد با او . و فرستاد با او بدرقه را . اخفاس ( exf s ) م . ع . زشت گفتن بىاندازه . و بسيار يا اندك آب ريختن در شراب . و بسيار زود مست كردن شراب . اخفاض ( exf z ) م . ع . اخفضت الجارية اخفاضا : ختنه كرد خويشتن را آن جاريه . اخفاع ( exf ) م . ع . اخفعه الجوع خفاعا : افگند او را گرسنگى بر زمين . اخفاف ( axf f ) ع . ج خفّ و خفيف ( xafif ) .